Dễ nhầm lẫn với xơ gan
Ths.Bs Nguyễn Quốc Thái -khoa Truyền nhiễm, BV Bạch Mai cho biết đã từng tiếp nhận một bệnh nhân nam ở Ninh Bình được chuyển từ bệnh viện tuyến dưới lên với chẩn đoán xơ gan cổ trướng. Bệnh nhân mệt lả, phù toàn thân, tích nhiều dịch ổ bụng. Do tình trạngrất nặng nên các bác sĩ tạm thời xử trí như xơ gan, tích cực nâng cao thể trạng người bệnh và trì hoãn chưa làm nội soi dạ dày tá tràng. Các biểu hiện rối loạn tiêu hóa của bệnh nhân được cho là do xơ gan.
“Sau khi nhập viện, người bệnh nôn nhiều, và chúng tôi thật ngỡ ngàng khi bệnh nhân nôn ra cả đám con sán lá ruột màu hồng. Sau 2 ngày điều trị bằng thuốc đặc trị sán Praziquantel, người bệnh đỡ nhiều, và 1 tuần sau được ra viện khi không còn biểu hiện gì gợi ý xơ gan nữa”, bác sĩ Thái nói.
 |
| Phát hiện sán lá ruột khi soi tá tràng. Ảnh do bác sĩ cung cấp |
Nói về căn bệnh này, Ths.Bs Nguyễn Quốc Thái cho biết, bệnh chủ yếu phát hiện ở lợn (thường gọi là sán hạt hồng). Sở dĩ con người mắc bệnh là do ăn các loại thực vật thủy sinh (rau cần, rau rút, cải xoong, củ mã thầy, củ ấu...) hoặc cá nước ngọt, động vật thân mềm (trai, hến, hàu...) có nang trùng của sán lá ruột chưa nấu chín. Bệnh thường gặp ở những vùng có nhiều hồ ao, cây thủy sinh làm thức ăn cho người và gia súc.
Hiện nay, Việt Nam có 2 loại sán: sán lá ruột lớn (Fasciolopsis buski) và sán lá ruột bé (nhiều loài, Haplochis spp). Nói về vòng đời của loài này, bác sĩ Thái cho hay: Sán sẽ đẻ trứng theo phân ra ngoài. Trong môi trường nước, trứng nở thành ấu trùng lông, sau đó xâm nhập một số loài ốc, qua nhiều giai đoạn phát triển thành ấu trùng đuôi, ra khỏi ốc phát triển thành nang trùng.
Nang trùng của sán lá ruột lớn bám vào các thực vật thủy sinh như củ ấu, bắp niễng, ngó sen, ngó khoai, rau muống, rau cần, rau rút, rau cải xoong... Nang trùng của sán lá ruột nhỏ xâm nhập vào trong cơ thể cá nước ngọt và các động vật thân mềm như trai, hến, hàu... Sau khi người hoặc lợn ăn phải, nang trùng sẽ mất vỏ nang ở tá tràng của người hoặc lợn rồi bám vào ruột non để ký sinh và phát triển thành sán trưởng thành. Sán lá ruột lớn mỗi ngày có thể đẻ tới 25.000 trứng. Thời gian từ khi bị người hoặc lợn ăn phải đến khi thành sán trưởng thành khoảng 3 tháng. Lợn là nguồn phát tán bệnh quan trọng.
Sán sẽ chiếm thức ăn ảnh hưởng tới dinh dưỡng cơ thể. Người bị sán thường thấy mệt mỏi, giảm sút sức khỏe, thiếu máu. Sán có miệng bám vào ruột non, nơi bám niêm mạc có thể bị loét, sưng nề, viêm. Người bệnh thấy đau bụng, thường đau âm ỉ ở vùng hạ vị, có thể có những cơn đau dữ dội, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy thất thường, kéo dài nhiều tuần, phân lỏng, không có máu, nhưng có nhầy lẫn thức ăn không tiêu, bụng bị trướng, nhất là ở trẻ em. Bệnh dễ bị chẩn đoán nhầm với một số bệnh lý khác của đường tiêu hóa như loét dạ dày tá tràng, viêm đại tràng co thắt.
“Độc tố tiết ra từ sán có thể gây phù toàn thân, tràn dịch màng phổi, màng tim, màng bụng, dần dần dẫn tới cơ thể suy kiệt và có thể tử vong”, bác sĩ Thái cảnh báo.
Dè chừng khi ăn ốc chưa chín kỹ
Bác sĩ Nguyễn Quốc Thái cho biết, tập quán ăn uống thực phẩm không nấu chín (gỏi cá, hàu sống, nộm rau, rau sống) khiến con người dễ mắc các bệnh giun sán, trong đó có sán lá ruột. Việc sử dụng phân (của người, của lợn) để bón, tưới trong trồng trọt, chăn nuôi (nuôi cá) góp phần tạo thuận lợi cho sán phát triển. Và trứng sán lá ruột cần nước và ốc để phát triển nên tại những vùng ngập nước, nhiều hồ ao, ruộng trũng là môi trường thuận lợi để bệnh sán lá ruột phát triển.
Vì ốc là vật chủ bắt buộc để sán lá ruột hoàn thiện quá trình sinh trưởng nên vị này cho biết cần diệt con vật thủy sinh này. Việc thực hiện ăn chín, uống sôi, không ăn sống các loại rau thủy sinh như rau cần, rau muống, rau rút, rau ngổ... không ăn cá và động vật thân mềm như trai, hến, hàu chưa nấu chín là điều rất cần thiết…
 |
| Sán lá ruột lớn khi trưởng thành. Ảnh do Bác sĩ cung cấp. |
Với những người có nghi ngờ nhiễm bệnh cần xét nghiệm phân để tìm trứng sán. Đôi khi nội soi đường tiêu hóa (soi tá tràng) có thể nhìn thấy hình ảnh sán. Khi đã phát hiện thì có thể điều trị khỏi hẳn được bệnh sán lá ruột bằng thuốc đặc trị.
“Tập quán ăn uống của chúng ta có nhiều món ăn ngon từ thực phẩm chưa nấu chín. Tuy nhiên, khi đã biết nguy cơ tiềm ẩn trong những món ăn đó thì chúng ta nên thay đổi. Thực hiện ăn chín uống sôi là cách bảo vệ sức khỏe không tốn nhiều tiền mà lại hiệu quả”, bác sĩ Thái đưa ra lời khuyên.
Những món ăn khoái khẩu nhưng nguy hại cho sức khoẻ
Thưởng thức món ăn khoái khẩu đôi khi cũng là
thú vui nhưng có không ít món ăn cần phải cân nhắc trước khi “đụng đũa”
bởi bạn có thể phải trả giá bằng cả mạng sống.
Não có mủ vì các món tái
Bò, dê tái chanh, gỏi cá, nem chua… là những món ăn được xếp vào hàng thông dụng của người Việt nhưng lại có nguy cơ gây bệnh rất cao, thậm chí dẫn đến tử vong.
Chuyên gia dinh dưỡng Lê Thị Hải - giám đốc Trung tâm tư vấn Dinh dưỡng - Viện Dinh dưỡng quốc gia cho rằng, nếu đảm bảo được nguồn thực phẩm sạch, không nhiễm khuẩn, giun sán thì những món ăn này hoàn toàn đảm bảo chất dinh dưỡng và tiêu hóa bình thường. Tuy nhiên, ở Việt Nam, nguồn cung cấp thực phẩm thiếu an toàn nên có thể gây hại đến sức khỏe.
 |
| Dê tái chanh là món ăn được rất nhiều người ưa chuộng - Ảnh: zing.vn. |
Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, có khoảng 50 loại giun sán ký sinh được tìm thấy ở thủy sản, một số loại có thể gây chết người. Trứng giun sán trên sông biển ao hồ, trung chuyển qua ốc, tôm, cua rồi ẩn sâu vào thịt cá. Với những món tái như gỏi, trứng giun sán vẫn sống trong miếng thịt và theo đường tiêu hóa xâm nhập vào cơ thể con người. Sau đó, ấu trùng này sẽ nở thành giun sán và bắt đầu gây bệnh.
Ngoài nguy cơ nhiễm giun sán, các món ăn tái sống nếu được chế biến từ thực phẩm có chứa vi khuẩn tụ cầu, liên cầu, E.Coli có thể dẫn đến nhiều bệnh nguy hiểm. Khi mắc bệnh này, bệnh nhân có thể bị đau bụng và tiêu chảy cấp, phân có thể có máu, kèm theo có thể có sốt hoặc nôn. Một số trường hợp nặng gây hội chứng tan máu suy thận cấp tăng urê huyết, đây là nguyên nhân chính gây tử vong (hay gặp ở trẻ nhỏ và người già).
Ngoài ra, nguy cơ nhiễm liên cầu khuẩn lợn do ăn thực phẩm chế biến tái sống cũng ngày càng phổ biến.
Bệnh nhân bị liên cầu khuẩn lợn thể viêm màng não mủ phải nằm viện điều trị ít nhất là 3 tuần. Những người bị nhiễm trùng huyết phải điều trị đến 2 tháng, chi phí hàng trăm triệu, tùy thuộc di chứng có trầm trọng hay không trầm trọng.
Dưa cà muối dễ gây ung thư vòm họng
Việt Nam đang nằm trong nhóm nước có nguy cơ ung thư cao. Yếu tố di truyền chỉ chiếm rất ít, trong khi yếu tố môi trường, trong đó có thực phẩm chiếm tới gần 80%.
TS Ngô Thanh Tùng- Trưởng khoa Xạ 1 vùng Mặt, BV Ung bướu Trung ương cho biết, nhiều căn bệnh ung thư đến nay vẫn chưa rõ nguyên nhân trong đó có ung thư vòm họng, nhưng có nhiều yếu tố ảnh hưởng như di tuyền, môi trường sống… “Ăn nhiều dưa, cà muối, cá muối, trứng muối… khả năng mắc ung thư vòm họng cũng cao hơn người khác” – ông Tùng khuyến cáo.
 |
| Thói quen ăn dưa cà muối có thể khiến cơ thể con người mắc nhiều bệnh nan y. Ảnh: Lao Động |
Cùng chung ý kiến trên, tại báo điện tử Kiến Thức, GS.TS Nguyễn Bá Đức, Phó Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam cho biết: bản thân thực phẩm không gây ung thư nhưng các chất bảo quản, chất trung gian chuyển hóa và chất sinh ra từ nấm mốc là nguyên nhân dẫn đến ung thư. Bình thường trong rau cải hàm lượng nitrit chỉ ở dạng vết rất nhỏ, nhưng khi muối dưa, cà thì hàm lượng này tăng lên do quá trình vi sinh khử nitrat có trong rau thành nitrit. Khi dưa bị khú thì hàm lượng nitrit tăng cao nhất.
Đặc biệt, khi đưa dưa cà muối vào cơ thể, axit trong dạ dày sẽ tạo điều kiện cho nitrit tác động với các amin bậc 2 có trong một số thức ăn như tôm, cá, thịt... nhất là mắm tôm tạo thành hợp chất Nitrosamine. Đây là chất gây ung thư mạnh trên thực nghiệm. Chính vì vậy, nên hạn chế ăn dưa cà muối, đặc biệt không ăn dưa cà khú.
Mất Tết vì tiết canh lợn
Thời gian qua đã có rất nhiều các ca tử vong hoặc nguy kịch tính mạng vì món tiết canh khoái khẩu. Điển hình nhất phải kể đến trường hợp tử vong ngay sáng mồng 1 Tết Nguyên đán của một người đàn ông tại Thái Bình vì nhiễm liên cầu lợn.
Theo thông tin của Bác sĩ Nguyễn Trung Cấp, Phó Trưởng khoa Cấp cứu (BV Bệnh Nhiệt đới Trung ương), ngày 28 Tết, gia đình bệnh nhân này mổ lợn “sạch” nhà tự nuôi ăn Tết và có đánh tiết canh vì theo quan niệm ăn tiết canh sẽ gặp "vận đỏ". Có 5 người cùng ăn món tiết canh nhưng chỉ có bệnh nhân này nhiễm bệnh. Sau một ngày ăn tiết canh, bệnh nhân xuất hiện sốt nóng, sốt lạnh, rối loạn tiêu hóa nhưng không đến viện. Sau một ngày sốt, chiều 30 Tết, thấy bệnh nhân mệt lả, tụt huyết áp, người nhà đã chuyển đến BV Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
 |
| Bệnh nhân bị tổn thương tay do nhiễm liên cầu lợn vì ăn tiết canh. Ảnh: Khám Phá |
Bác sĩ Cấp cho biết thêm, dù là lợn được nuôi thế nào thì vẫn có nguy cơ nhiễm liên cầu lợn. Bởi, vi khuẩn liên cầu thường khu trú ở vùng họng con lợn mà không gây bệnh (lợn lành mang trùng) nên khi ăn thịt chưa nấu chín, tiết canh từ con lợn này chứa nguy cơ nhiễm bệnh rất cao. Lợn nhiễm khuẩn (kể cả lợn bệnh và lợn lành mang trùng không phát bệnh), trong máu (tiết) và thịt lợn sẽ chứa một lượng lớn vi khuẩn (có khả năng sống được 10 phút ở nhiệt độ 60oC). Khi thực phẩm đó không được nấu chín kỹ (tiết canh, nem chua, nem chạo…), những người ăn sẽ có nguy cơ nhiễm bệnh rất cao.
Khi nhiễm liên cầu lợn, người bệnh có biểu hiện sốt nóng, sốt lạnh, đi ngoài (nhưng không đi nhiều lần) khiến nhiều người lầm tưởng với các rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm thông thường. Tuy nhiên, liên cầu lợn gây ra tình trạng bệnh lý rất nặng nề, đe dọa tử vong cao, nếu bệnh nhân qua khỏi cũng để lại nhiều di chứng cho người bệnh nhất là khi điều trị nguy cơ nhiễm trùng huyết, viêm màng não mủ, thậm chí bị kết hợp cả hai thể bệnh này.
Sống thực vật vì ốc sên
Trên báo Tiền Phong thông tin, thời gian qua, các bác sĩ Bệnh viện Nhiệt Đới TP.HCM đã tiếp nhận rất nhiều bệnh nhân nhập viện với triệu chứng hôn mê sâu do nhậu với ốc sên sống.
Trong tháng 6/2014, khoa đã tiếp nhận 2 bệnh nhân và một trong hai bệnh nhân phải sống đời sống thực vật vĩnh viễn. Sau khi ăn nhậu với ốc sên một ngày thì cả hai có các triệu chứng đau bụng, nôn ói và nhức đầu. Sau khi đi khám ở một số bệnh viện không khỏi, sau 1 tuần phát hiện ra bị viêm màng não do ăn ốc sên thì hai bệnh nhân đã rơi vào tình trạng hôn mê sâu, co giật. Sau quá trình điều trị dài ngày, một người may mắn khỏi bệnh, người còn lại phải sống đời sống thực vật.
 |
| Một bệnh nhân hôn mê sâu nhiều tháng trên giường bệnh chỉ vì một con ốc sên. Ảnh: Pháp Luật TP.HCM |
Sau đó, vào đầu tháng 7/2014, một bé trai 9 tuổi cũng nhập viện Nhiệt Đới với triệu chứng nôn ói, sốt cao và đau đầu dữ dội, sau khi xét nghiệm, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân bị nhiễm kí sinh trùng trong ốc sên tấn công não gây bệnh viêm màng não do trước đó bệnh nhân này cùng một số người bạn đi bắt ốc sên về nướng ăn.
Theo các bác sĩ, đa số bệnh nhân bị viêm màng não do ăn ốc sên cho biết bị bệnh đau khớp, nghe nói ăn ốc sên sẽ bù đắp chất nhờn cho khớp nên bắt ăn để trị bệnh. Nhưng các bác sĩ cho biết, chưa có bất cứ nghiên cứu khoa học nào chứng minh hiệu quả trị bệnh của ốc sên. Ngoài ra, sau khi ăn các loại ốc như ốc sên, ốc bươu vàng chưa qua nấu chín rất dễ nhiễm loài kí sinh trùng tấn công não có tên khoa học Angiostrongylus cantonensis, gây viêm màng não, ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương và dẫn đến các triệu chứng nặng nề, có thể tử vong hoặc vẫn phải sống đời sống thực vật sau khi cứu sống.
Bất tỉnh “tại trận” vì nhộng ve sầu
Không chỉ ăn ốc sên, nhiều người còn săn nhộng ve sầu về làm mồi nhậu khiến không ít người bị ngộ độc dẫn đến tử vong do bị nhiễm một loài nấm trên nhộng ve.
Ngày 6/5, bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Phước tiếp nhận 3 bệnh nhân nam bị ngộ độc do ăn nhộng ve sầu. Theo thông tin, khoảng 14h chiều 4/5, 3 người đàn ông này rủ nhau đi đào nhộng ve sầu về làm mồi nhậu. Đào được 30 con, họ mang về chế biến. Tuy nhiên, khi ăn con thứ 3 một người không ăn nữa, 2 người còn lại ăn hết 9 con.
 |
| Một bệnh nhân gặp họa vì nhộng ve sầu. Ảnh: Đoàn Ngọc |
Nhậu được một lúc, một người thấy mệt nên về nhà nghỉ. Đến 16h cùng ngày, người nhà phát hiện anh này nôn ói, co giật. Khoảng 30 phút sau, mọi người phát hiện 2 người còn lại đang nằm bất tỉnh trong vườn điều, gần chỗ nhậu. Ngay lập tức, cả 3 được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Phước. Các bác sĩ cho biết, có khả năng 3 bệnh nhân này bị ngộ độc do một loại nấm ký sinh trên nhộng ve sầu. Sau gần 2 ngày điều trị, đến 6/5, một bệnh nhân phục hồi và xuất viện. Riêng 2 người còn lại hôn mê sâu, huyết áp tăng cao phải sử dụng máy thở oxy.
Theo các bác sĩ, các trường hợp bị ngộ độc sau khi nhậu nhộng ve sầu là do một loài nấm sống kí sinh trên nhộng ve gây ra. Không chỉ nhộng ve mà các loài côn trùng sống dưới đất thường bị các loài kí sinh trùng, nấm độc bám vào nên rất nguy hiểm. Khi ăn phải loại nấm này, bệnh nhân thường có các biểu hiện đau đầu, buồn nôn, nếu bị nặng sẽ dẫn đến hôn mê sâu
